Terörle Mücadele ve Hukuk: Yeni Bir Stratejiye İhtiyacımız Var mı?

Son dönemde Türkiye'nin gündemini meşgul eden ve kamuoyunda sıkça tartışılan bir konuyu ele almak istiyorum: Terörle mücadele ve hukuk arasındaki hassas denge. Özellikle “Türkiye 90’lı yıllara mı dönüyor?”, “Güvenlik güçlerinin yetkileri neden artırıldı?” veya “Silahlar sussun, hukuk konuşsun” gibi söylemler, terörle mücadelenin tamamen adli bir sürece hapsedilmesi gerektiği algısını doğuruyor. Ancak bu yaklaşım, sahadaki gerçeklerle ne kadar örtüşüyor?

Terörle Mücadele Sadece Hukukla Mümkün mü?

Terör, doğası gereği şiddeti bir araç olarak kullanan, insanlığa ve devletin bekasına kasteden çok özel bir suç tipidir. Dağda silahlı bir şekilde pusuda bekleyen bir teröriste, mevcut hukuk sistemi içerisindeki standart tebligat yöntemleriyle yaklaşmak ne kadar gerçekçi olabilir? Elbette hukuk devletinin temel ilkesi; demokrasiyi korumak, temel hak ve hürriyetleri gözetmektir. Ancak terörle mücadelede hukuk, tek başına bir çözüm aracı değil, güvenlik ve istihbarat bürokrasisini destekleyen bir güç kaynağı olmalıdır.

Siyaset ve Hukukun Kesişme Noktası

Türkiye’de terörle mücadele süreçlerinde yapılan en temel hatalardan biri, hukuk ile siyasetin birbirine karıştırılmasıdır. Oysa bu iki alanın işleyişi birbirinden tamamen farklıdır:

• Hukuk: Hakim, savcı, avukat ve akademisyenlerin ortak dilidir; evrenseldir ve tutarlılık gerektirir.
• Siyaset: Kimi zaman toplumu kutuplaştıran, kimi zaman milli birliği sağlayan bölgesel ve konjonktürel bir dildir.

Terörle mücadele, ancak güvenlik ve istihbaratın cezai müeyyidelerle desteklendiği, profesyonel ve stratejik bir hukuk yaklaşımıyla başarıya ulaşabilir. Peki, neden hala bu konuda özgün bir “İstihbarat ve Terörizm Hukuku” disiplinine sahip değiliz?

Mevcut Kanunlar Neden Yetersiz Kalıyor?

Birçok kişi “Terörle Mücadele Kanunu yeterli değil mi?” diye sorabilir. Ancak yargı kararları, bu kanunun pratikteki uygulama boşluklarını gözler önüne sermektedir. Özellikle Anayasa Mahkemesi'nin 2019 yılında verdiği bir karar, bu konudaki hukuki tıkanıklığı anlamak açısından oldukça çarpıcıdır.

Malatya 3’üncü Ağır Ceza Mahkemesi tarafından “terör propagandası” suçundan ceza alan bir şahsın, AYM'ye yaptığı başvuruda verilen karar, hukukun terörle mücadeledeki evrensel tanım zorluklarını ortaya koymuştur. AYM gerekçeli kararında, bir olayın terör suçu olup olmadığını değerlendirmenin kendi asli görevi olmadığını belirtmiştir. Bu durum, Türkiye'nin kendi içindeki terör örgütlerini tanımlama ve yargılama biçiminde, uluslararası hukuk normlarının yarattığı bir "gri alan" ile karşı karşıya olduğunu göstermektedir.

Uluslararası Hukukun Çıkmazı

Sadece Türkiye'de değil, dünya genelinde de bir hukuk krizi yaşanmaktadır. Belçika Yüksek Mahkemesi'nin PKK'yı terör örgütü olarak kabul etmemesi, evrensel hukuk ile devletlerin kendi ulusal güvenlik hukukları arasındaki uçurumu derinleştirmiştir. Bu durum şu soruları beraberinde getiriyor:

• Evrensel hukukun muğlak tanımları, devletlerin terörle mücadelesini engelliyor mu?
• Türkiye, kendi "İstihbarat ve Terörizm Hukuku"nu oluşturarak bu gri alanları nasıl kapatabilir?
• Anayasal haklar çerçevesinde, istihbarat faaliyetlerini hukuki bir zemine oturtan yeni bir mevzuata ihtiyaç yok mu?

Sonuç: Yeni Bir Hukuki Strateji Zamanı

Ermenek’ten Karaman’a ve ülkemizin dört bir yanına kadar, terörle mücadelenin sadece güvenlik güçlerinin omuzlarına bırakılmaması gerektiği açıktır. Ancak bu mücadeleyi "hukuk konuşsun" diyerek pasifize etmek de bir o kadar tehlikelidir. Yapmamız gereken; terörün evrensel hukuktaki açıklarını kullananlara karşı, kendi milli hukuk zeminimizi güçlendirmek ve istihbarat ile hukuku birbirini tamamlayan birer dişli haline getirmektir.

Türkiye'nin bu konuda daha fazla vakit kaybetmeden, terörizmin tanımını ve istihbaratın hukuki sınırlarını belirleyen, modern ve güçlü bir hukuk stratejisi geliştirmesi elzemdir. Aksi takdirde, hukuk sistemimiz kendi içinde çelişen kararlarla boğuşmaya devam edecektir.