KARAMANOĞULLARI, KÖKENİ, İLK YERLEŞİM YERLERİ VE KURUCU BEY NURE SOFİ

Karamanoğulları'nın Kökeni, İlk Yerleşim Yerleri ve Kurucu Bey Nure Sofi

Karamanoğlu Mehmet Bey Dil ve Kültürü Derneği (Balkusan Köyü, Ermenek-Karaman) Başkanı Sayın Habip Çalışkan'ın yakınlarda yayınlanan eseri ile ilgili kısa bir değerlendirme.

Karamanoğullarının kuruluşu devirlerini araştıran ve analiz eden bu değerli eser birkaç gün önce elime geçti. Kendilerine nazik davranışları için teşekkür ediyorum. Kitabı hafta sonu sakin bir şekilde kahvemi yudumlarken okumayı düşünüyordum, öyle de yaptım, kitap oldukça sürükleyiciydi, bir solukta okudum. Beni oldukça etkiledi.

Taşeli Bölgesinin Tarihi Dramı ve Göçler

Kitap bölge halkının yakın tarihte acıklı yaşanmışlıklarını anlatarak başlıyor. Yazarın anlatımı ile sırtına eski bir yorgan sararak "Aydın'a gidiyoruz" diye evinden, yurdundan ayrılan Taşeli insanının Ermenek'le Karaman arasında önemli bir geçit yeri olan Balkusan Köyü'nden geçişi dramatik bir şekilde özetleyerek başlıyor.

Güz rüzgârlarında savrulan bu zavallı insanların dramını, köyün içerisindeki rampalı yoldan üstünde başında olmayan, yorgun savaşçılar gibi katar katar geçenler için evlerinin hayatlarından bu insanları seyreden analardan birinin içleri yanarak söylediği "Şu en arkadan gelen Goca, geri dönemez" ifadesi bölgenin realitesini, tarihini, her şeyini kısaca özetliyor.

Karamanoğullarına Bakışın Değişimi

Halk adına mücadele ettiğini düşünen ve bunun için bir ömür adayan yazarın ismini ilk defa sanırım 12 Mart Döneminde 1970'li yıllarda TRT'de haberlerden sonra yayınlanan "arananlar listesinde" Ermenek doğumlu olması sebebiyle duymuştüm. O dönemlerde Karamanoğulları hakkında resmi tarihin bize öğrettiklerinin dışında bir şey bilmiyordum.

Buna göre Karamanoğulları Osmanlı'ya, Devlet-i Ali'ye karşı hep bozguncu olmuş, Osmanlıyı arkadan vurmuş bir hainler topluluğuydu. Karamanoğullarının torunları olarak bizler de atalarımıza lanet okur hale gelmiştik. Acaba gerçek böyle miydi? Belki de hikâyeyi bir de Kırmızı Başlıklı Kız'ı yiyen kurttan dinlemek gerekiyordu.

Bunu da Karamanoğullarının kadim başkenti Balkusan'da doğup, büyümüş Habip Çalışkan Bey'den dinlemek gerekiyordu. Eğer Karamanoğulları hâkimiyetlerini devam ettirebilseler Anadolu gerçekten böyle bakımsız, terk edilmiş bir yer mi olurdu? Öz diline, Türkçeye sahip çıkan kendi örf ve âdetleri ile yönetilen Anadolu ve Taşeli halkı kültürel ve tarihsel olarak bugün bulundukları yerin fersah fersah ilerisinde olurlardı.

Osmanlı'nın Karamanoğulları Mirasını Yok Etmesi

Kitabı okurken bölge halkının Osmanlılar tarafından tüm kültürel değerlerinin elinden alındığı, 250 yıllık bir devlet geleneğinin birikimi yapısal ve kültürel mirasın Fatih'in İstanbul surlarını döven topları tarafından nasıl yerle bir edildiğini bir defa daha realize ettim. Bölge halkının Gedik Ahmed Paşa tarafından nasıl katledildiğini, Balkanlara, İstanbul'a ve diğer bölgelere nasıl sürgün edildiğini tüm açıklığı ile bir defa daha okudum.

Nure Sofi, Karamanoğlu Mehmed Bey ve Eserin Değerlendirmesi

Nure Sofi ve Balkusan

Yakın tarihe kadar kendi ataları olan Karamanoğullarının kurucusu Nureddin Bey (Nure Sofi) ve Türkçeyi resmi dil ilan eden Karamanoğlu Mehmed Bey'in ebedi istirahatgâhlarının bu bölgede olduğunu, çoğu kişinin bu gerçeği yakın zamana kadar bilmediğini sanıyorum.

Kitap akıcı bir anlatımla Karamanoğullarının kuruluşu, gelişimi ve yıkılışını bölgesel kayıtlara bağlı kalarak yer ve zaman vererek anlatmış. Dünya malında gözü olmayan derviş geleneği ile yetişen Nure Sofi'nin ve diğer Karamanoğlu Beylerinin sanıldığı gibi zenginlik içinde değil, bölgenin ağaç işlerinden gelirini sağlayan yerli halkı gibi mütevazi bir hayat yaşadıkları ve mütevazi mezarlarda halktan biri gibi gömüldüklerini görmek oldukça ilginç.

Tarihe Katkı ve Teşekkür

Toplam 152 sayfa olan kitabın Karamanoğullarının ve bölgenin tarihinin doğru olarak bilinmesine büyük katkı sağlayacağını düşünüyorum. Karamanoğullarının gerçek kimliklerini tarihin küllenmiş sayfalarından çıkarılmasında geçmişte ve günümüzde büyük emeklerin geçtiğini bildiğim yazara ve devlet desteğini ilk defa bölgeye getirerek Karamanoğlu Mehmed Bey'in itibarının iadesinde büyük emeği geçen rahmetli Fikret Ünlü'ye bölge halkı olarak buradan teşekkür ediyor ve şükranlarımızı sunuyoruz.

Kitap, Karamanoğlu Mehmet Bey Dil ve Kültür Derneği (Balkusan Köyü, Ermenek-Karaman) adresinden temin edilebilir.