Evliya Çelebi’nin İzinde: Tarihi ve Kültürel Mirasıyla Fariske (Göktepe)

Ünlü seyyah Evliya Çelebi’nin Anadolu coğrafyasındaki yolculukları, bugün dahi bölgelerimizin tarihi dokusunu anlamamız için en önemli rehberlerden biridir. Çelebi’nin Antalya güzergâhından gelerek Karaman topraklarına, yani günümüzde Sarıveliler ilçemize bağlı Göktepe beldesine (tarihi adıyla Fariske) giriş yaptığı o kadim yolculuğa yakından bakıyoruz.

Fariske: İki Vilayetin Kesişme Noktası

Evliya Çelebi, Seyahatname’sinde Fariske’yi stratejik ve coğrafi konumuyla detaylı bir şekilde betimler. O dönemde 200 hanelik, toprak damlı evlerden oluşan bir Müslüman köyü olan Fariske, idari olarak oldukça ilginç bir statüye sahipti. Seyyahın notlarına göre köy, Silifke ve Karaman sancaklarının sınırında yer alıyor ve her iki idareye de bağlılık gösteriyordu. Bu durum, bölgenin ticaret ve savunma hattındaki önemini ortaya koymaktadır.

Bölgenin Can Damarı: Fariske Suyu

Fariske’nin bereketini sağlayan en önemli unsur, bölgenin yaylalarından doğan ve Başyayla deresiyle birleşerek Köserelik limanı yakınlarından Akdeniz’e dökülen nehir hattıdır. Bu su, yüzyıllardır Fariske’nin bahçelerine hayat vermeye devam etmektedir.

Büğlü Baba Sultan ve Kerametli Şifalı Çamur

Fariske denilince akla gelen en önemli manevi duraklardan biri Büğlü Baba Sultan Tekkesi’dir. Evliya Çelebi’nin aktardığına göre, Karamanoğulları soyundan gelen Büğlü Baba Sultan, dünyevi makamları terk ederek hayatını irfana adamış bir gönül insanıdır. Çelebi, onun 70 yıl boyunca bu "yeryüzü cennetinde" yaşadığını belirtir.

Şifalı Çamurun Hikmeti

Büğlü Baba Sultan’ın türbesinin yanı başında çıkan ve bölge halkı tarafından kutsal kabul edilen çamur, yüzyıllardır şifa arayanların durağı olmuştur. Evliya Çelebi’nin anlatımıyla bu çamurun özellikleri şöyledir:

• Şifa Kaynağı: Frengi, yara, bere ve cilt hastalıklarına karşı kullanıldığında iyileştirici bir güce sahip olduğuna inanılır.
• Güzellik ve Sağlık: Çamuru kullananların yüz renginin parlak ve sağlıklı bir görünüme kavuştuğu rivayet edilir.
• Keramet Sırrı: Ziyaretçi sayısı arttıkça çamurun üzerinde oluşan kabarcıklar, bölge halkı ve seyyah tarafından bir keramet olarak yorumlanmıştır.

Çelebi, bu duruma şüpheyle yaklaşanlara karşı, "Evliyanın kerameti haktır" diyerek, bölgenin manevi derinliğine olan bağlılığını ifade eder.

Fariske Kalesi ve Çevresi

Seyyah, türbe ziyaretinin ardından bölgenin savunma yapısı olan Fariske Kalesi’ne geçtiğini anlatır. Yalçın bir kaya üzerine kurulu, kıbleye bakan kapısı olan bu küçük ve yuvarlak kale, dönemin zorlu coğrafi koşullarını yansıtmaktadır. Kale, o dönemde askeri bir garnizondan ziyade, yoksul halkın barındığı bir sığınak işlevi görüyordu.

Lamuran (Esentepe) ve Ötesi

Fariske’den ayrılan Evliya Çelebi, doğuya doğru ilerleyerek 50 hanelik bir Müslüman köyü olan Lamuran’a (şimdiki adıyla Esentepe) ulaşır. Lamor belini aşarak devam eden yolculuğu, Gargara köyü ile devam eder. Bu rotalar, bölgenin tarihsel yerleşim ağının ne kadar köklü olduğunu bizlere bir kez daha kanıtlıyor.

Not: Evliya Çelebi’nin notları, Göktepe’nin (Fariske) sadece bir tarım merkezi değil, aynı zamanda manevi bir odak noktası olduğunu göstermektedir. Bugün hala bu topraklarda yaşayan kültürel miras, bölgenin turizm potansiyeli için eşsiz bir değer taşımaktadır.