Kurtuluş Savaşı’nda Ermenek: Kirse Önünde Çatışmalar ve Direnişin Öyküsü (Bölüm 8)

Kurtuluş Savaşı döneminde Anadolu’nun pek çok yerinde olduğu gibi Ermenek’te de milli birliğimizi hedef alan asilere karşı büyük bir mücadele verilmiştir. Ermenekli Hüseyin Ağa’nın (Tüzün) tuttuğu notlardan derlenen bu tarihi kesit, bölgenin savunmasında kritik bir rol oynayan "Kirse Önü" çatışmalarını ve dönemin zorlu şartlarını günümüze taşıyor.

Asilerin Hazırlığı ve Ermenek’in Savunma Stratejisi

Ermenek halkı ve bölgedeki askeri kuvvetler, asilerin kasabaya saldıracağı haberini aldıklarında vakit kaybetmeden harekete geçtiler. Mutasarrıf Bey’in komutasında, kasabanın giriş noktaları olan Nahiye yolu, Keben başı ve Kilise önü gibi stratejik bölgelere devriye kuvvetleri yerleştirildi.

Çatışma öncesinde Gargara köyünden gelen dört kişi, asilerin planlarına dair önemli bilgiler verdi. İfadelerine göre, Ermenek eski kaymakamı Mustafa Asım öncülüğündeki çeteler, daha önce nasihat için gönderilen Müderris İbrahim Efendi’yi esir almış ve Ermenek eşrafına teslim edilmek üzere tehditkar bir mektup yazdırmışlardı. Ancak bu mektup, asilerin bölgedeki otoriteyi sarsmaya yönelik içi boş bir güç gösterisinden ibaretti.

Stratejik Savunma ve İlk Çatışma

Mutasarrıf Bey, asilerin kasabayı boş bulacakları yanılgısına düşmelerini fırsat bilerek savunma hatlarını güçlendirdi. Askerler, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte siperlerine girerek beklemeye başladılar. Asiler, hiçbir direnişle karşılaşmayacaklarını düşünerek rahat bir tavırla ilerlerken, Kilise önündeki sırtlarda askerlerimizin ani ateşiyle karşılaştılar.

• Çatışma Süreci: Yaklaşık iki-üç saat süren şiddetli bir çatışma yaşandı.
• Asilerin Bozgunu: Hazırlıksız yakalanan asi kuvvetler, disiplinli savunma karşısında tutunamayarak kalenin üstündeki sırtlara doğru kaçmaya başladılar.
• Takip Harekatı: Askeri birlikler, kaçan çeteleri Bileği mevkisine kadar takip ederek hezimete uğrattılar.

Çatışmanın Ardından: Ele Geçenler ve Kayıplar

Çatışmaların sona ermesiyle birlikte, bölgeyi istila etmeye çalışan asilerin büyük bir kısmı ya kaçmış ya da esir alınmıştı. Operasyonun ardından yapılan aramalarda dikkat çekici bulgulara rastlandı. Özellikle daha önce alıkonulan Ermenekli efendilere ait eşyaların (elbiseler, çizmeler ve yaralı atlar) asilerin üzerinde bulunması, bölgedeki huzursuzluğun boyutunu gözler önüne serdi.

Dönemin Zorluklarına Dair Notlar

Hüseyin Ağa’nın notlarında yer alan detaylar, o günlerin atmosferini net bir şekilde yansıtıyor:

• Askeri Kayıp: Çatışmalar sırasında resmi askerlerden şehit veya yaralı verilmemiştir. Ancak Hacı Muhlis Efendi Zade Emin Efendi, elindeki mavzerin kaza sonucu patlamasıyla yaralanmış ve uzun süre tedavi görmüştür.
• Stratejik Karar: Mutasarrıf Bey, askerlerin yorgunluğunu ve Gargara köyünün coğrafi konumunu göz önüne alarak, asilerin toplanma ihtimaline karşı temkinli bir geri dönüş kararı almıştır.
• Teslim Olanlar: Kaçamayan asiler arasında, çatışma sırasında yaralanan Başdereli Aslan İsmail oğlu Mehmet gibi isimler, saklandıkları duvar diplerinde veya taş aralarında bulunarak ele geçirilmiştir.

Ermenek halkının ve yöneticilerinin kararlı duruşu, o dönemde bölgedeki asayişin sağlanmasında ve milli iradenin korunmasında hayati bir rol oynamıştır. Bu tarihi notlar, Ermenek’in Kurtuluş Savaşı’ndaki fedakarlıklarına ışık tutmaya devam edecektir.

(Not: Bu yazı dizisi, bölge tarihine ışık tutan belgeler ışığında devam edecektir.)