Mustafa Barcın: Taşeli’nin Yetiştirdiği Büyük Bir Âlim ve Hayırsever

Sarıveliler’in bağrından kopan, hayatını eğitime, toplumsal kalkınmaya ve manevi değerlerin ihyasına adamış müstesna şahsiyetlerden biri olan Mustafa Barcın, bölgenin yetiştirdiği en önemli ilim insanlarından biri olarak kabul edilir. Taşeli platosunun derin kültürel mirasıyla yoğrulan Barcın’ın yaşam öyküsü, aslında bir dönemin Türkiye’sinin eğitim ve sosyal tarihine ışık tutan bir belge niteliğindedir.

Başdere ve Taşeli Coğrafyasının Tarihsel Önemi

Mustafa Barcın’ın doğup büyüdüğü "Başdere" havzası; Sarıveliler, Küçük Karapınar, Adiller, Mençek, Civler, Civandere, Ortaköy (Kızılcakışla) ve Turcalar gibi yerleşim yerlerini içine alan, tarihsel süreçte "Nevahi" olarak da anılan geniş ve bereketli bir vadidir. Taşeli bölgesinin kalbinde yer alan bu coğrafya, idari anlamda Osmanlı'dan Cumhuriyet'e uzanan süreçte birçok değişim yaşamıştır.

İdari Değişimlerin Kısa Tarihçesi

• 19. Yüzyıl: Bölge, Adana vilayetine bağlı Ermenek Sancağı idaresindeydi.
• 1871: Sancak merkezinin Silifke’ye taşınması, yerel halk arasında huzursuzluk yaratmış ve Ermenek’in Konya’ya bağlanması yönündeki talepleri tetiklemiştir.
• 1906 - 1919: Ermenek, bu süreçte defalarca Konya ve Silifke arasında idari değişikliğe uğramıştır.
• 1990: Ermenek, Sarıveliler ve Başyayla; Konya’dan ayrılarak Karaman iline bağlanmış ve günümüzdeki idari yapısına kavuşmuştur.

Mustafa Barcın: Bir Eğitim ve Hizmet Çınarı

1901 yılında Sarıveliler’de dünyaya gelen Mustafa Barcın, ilim yolculuğuna bölgedeki medreselerde başlamıştır. Babası Mahmut Efendi gibi bir âlimin rehberliğinde yetişen Barcın, 1914 yılında eğitimine devam etmek üzere Ermenek’e, ardından 1916’da Karaman’a ve 1919’da Konya’daki Darü’l-Hilafetü’l Aliyye’ye geçiş yapmıştır.

Atatürk ile Tarihi Karşılaşma

Barcın, 1923 yılında Konya’da öğrencilik yıllarını yaşarken Mustafa Kemal Atatürk ile karşılaşmış ve bu anı hayatı boyunca unutulmaz bir anı olarak saklamıştır. Atatürk’ün okulu ziyaret ettiği gün, tarih dersinde işlenen "Tarık İbn-i Zeyt" konusu üzerine Atatürk’ün sorduğu kritik soruya, Barcın ve arkadaşları verdikleri isabetli cevaplarla dikkat çekmişlerdir. Bu hatıra, Barcın’ın gençlik yıllarındaki zihinsel birikimini ve cesaretini göstermesi açısından oldukça değerlidir.

Bankacılık ve Kamu Hizmeti Kariyeri

1927 yılında girdiği Ziraat Bankası Müfettiş Muavinliği sınavını kazanan Mustafa Barcın, 15 yıl boyunca müfettişlik yapmış; Erzincan, Amasya, Bandırma, Niğde ve Antalya gibi pek çok şehirde müdürlük görevlerinde bulunmuştur. Özellikle Antalya’daki görevi sırasında, hem tarımsal kalkınmaya öncülük etmiş hem de eğitim hayatı zorluklarla dolu öğrencilere kol kanat germiştir. Prof. Dr. İbrahim Ceylan’ın hatıratında da belirtildiği üzere, Barcın sadece bir bankacı değil, aynı zamanda gençlerin hayatını değiştiren bir gönül insanıydı.

Eğitime ve Maneviyata Adanmış Bir Ömür

Emekliliğinden sonra İstanbul’a yerleşen Mustafa Barcın, "Sönmez Neşriyat"ı kurarak dini ve kültürel eserlerin basımında öncü rol oynamıştır. İlim Yayma Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer alarak yüzlerce öğrencinin barınma ve eğitim ihtiyacını karşılayan yurtların yapımında büyük emek sarf etmiştir.

Hayır İşlerinde Mustafa Barcın'ın İzleri:

• Eğitim Kurumları: Sarıveliler Gedikbaşı’nda cami ve İmam Hatip Lisesi binalarının yapımı.
• Yayıncılık: Kuran-ı Kerim tercümeleri, Mesnevi ve hadis külliyatlarının sadeleştirilerek halka ulaştırılması.
• Yerel Kalkınma: Ermenek’te İmam Hatip Lisesi inşası, cami restorasyonları ve bölgenin yol/su gibi temel ihtiyaçlarının karşılanmasına öncülük etmesi.

Hayatının son döneminde, Sarıveliler’de yaptırdığı külliyede çalışanlara "Hak’ka kulluğun çabası ile meşgulüz" diyerek özetlediği hizmet aşkıyla, 12 Eylül 1994 tarihinde Hakk’ın rahmetine kavuşmuştur. Karacaahmet Mezarlığı’na defnedilen Mustafa Barcın, bugün Taşeli bölgesinin yetiştirdiği en kıymetli "Üstad"lardan biri olarak saygıyla yâd edilmektedir.

Kaynak: Mustafa Ertaş, "Orta Toroslardan Yükselen Ses - Ermenek, Sarıveliler, Başyayla" (2019) ve Ali Yıldız, "Gazipaşa Tarihi".