Taşeli'nin Kültürel Pusulası: "Orta Toroslardan Yükselen Ses" Eseri Üzerine Bir İnceleme

Orta Toroslar'ın kalbinde yer alan Ermenek, Sarıveliler ve Başyayla; sadece coğrafi bir bölge değil, aynı zamanda Anadolu'nun Türkleşme sürecinde stratejik bir kilit noktasıdır. Bu kadim coğrafyanın tarihsel derinliğini, sosyal dokusunu ve unutulmaya yüz tutmuş kültürel hafızasını koruma altına alan "Orta Toroslardan Yükselen Ses: Ermenek - Sarıveliler - Başyayla" adlı eser, bölge tarihine merak duyanlar için eşsiz bir başvuru kaynağı olma özelliğini taşıyor.

Emekli Kıdemli Albay ve Avukat Naci Sözen'in kaleme aldığı değerlendirme yazısıyla geniş kitlelere tanıtılan bu anıt eser, bölgenin yetiştirdiği kıymetli eğitimci, araştırmacı yazar ve şair Mustafa Ertaş tarafından uzun yıllara yayılan, büyük bir sabır ve titizlikle yürütülen arşiv çalışmalarının bir ürünüdür. Kâr amacı güdülmeksizin, maliyetine okuyucuyla buluşturulan bu kitap, Taşeli coğrafyasının sadece dününe değil, kimlik inşasına dair bugününe de ışık tutmaktadır.

Arşivlerin Işığında Taşeli Tarihi

Mustafa Ertaş’ın çalışmasını diğer yerel tarih kitaplarından ayıran en önemli özellik, sadece sözlü geleneğe değil, Osmanlı arşivlerinden devlet fermanlarına, diplomatik kayıtlardan seyyahların notlarına kadar uzanan somut belgelere dayanmasıdır. Eserde öne çıkan tarihi gerçekler, bölgenin Türkiye Cumhuriyeti ve Türk tarihi içerisindeki yerini yeniden tanımlıyor:

• Atatürk’ün Soyu ve Ermenek İlişkisi: Zübeyde Hanım’ın soy kütüğünün Ermenek’in Celal mahallesine uzandığına dair ortaya konulan bulgular, bölge halkı için büyük bir gurur kaynağıdır. Anayasa Mahkemesi eski Başkanı Yekta Güngör Özden’in tanıklığıyla, Anıtkabir’e Ermenek toprağının taşınmış olması, bu bağın resmi ve manevi boyutunu pekiştirmektedir.
• Karamanoğulları’nın Başkenti: Türkçeyi resmi dil ilan ederek Anadolu’da milli bilincin temellerini atan Karamanoğlu Mehmet Bey’in merkezi olan Ermenek, bu eserde sadece bir ilçe değil, bir medeniyet havzası olarak işleniyor.
• Tarihi Bir Düzeltme: İspanyol gezginlerin kayıtlarına dayandırılan Karamanoğulları bayrağının kırmızı-beyaz oval yapısı, popüler kültürdeki ezberleri bozarak tarihsel gerçekliği ön plana çıkarıyor.
• Cumhuriyetin Modernleşme Hamlesi: 1934 yılında Türkiye’de elektriğe kavuşan ilk üç yerleşim yerinden biri olması, Ermenek’in Cumhuriyet dönemi kalkınma hamlelerindeki öncü rolünü gözler önüne seriyor.
• Kültürel Mirasın Taşıyıcıları: Karacaoğlan’ın Sarıveliler coğrafyasındaki izleri ve Barçın Yaylası’nın kadim Türkmen kültürü, eserde edebi ve sosyolojik bir perspektifle ele alınıyor.

Genç Nesillere Bir Miras ve Destek Çağrısı

Avukat Naci Sözen, bu eserin sadece kütüphanelerde tozlanan bir kitap değil, genç nesillerin kimlik kazanmasında bir "kültürel pusula" olması gerektiğini vurguluyor. Sözen, toplumların ancak kendi tarihine sahip çıkarak refaha ve kalkınmaya ulaşabileceği gerçeğinden hareketle, kitabın ikinci baskısının yapılması ve daha fazla gence ulaşması için vakıflara, derneklere ve bölgeye gönül vermiş hayırseverlere çağrıda bulunuyor.

Bu kültürel mirasa katkı sunan Mahmut Arslan, Selahattin Baysal, Keleşoğlu ailesi ve Ermenek Dernekleri gibi yapıların desteği, yerel hafızanın korunması adına atılan en somut adımlardır. Prof. Dr. Tahsin Kesici’nin "Bu bilgiler, Ermenek’in Firan Kalesi’nden daha önemlidir" değerlendirmesi, kitabın bölge için taşıdığı entelektüel ağırlığı en özlü şekilde özetlemektedir.

Neden Okunmalı?

Ermenek, Sarıveliler ve Başyayla’da yaşayan veya bu toprakların köklerini taşıyan herkes için "Orta Toroslardan Yükselen Ses", bir aidiyet belgesidir. Mühendis Atilla Açıkbaş ve Av. Adnan Açıkbaş'ın da belirttiği üzere, bu eserdeki bilgiler, bölgenin tarihsel statüsünü yeniden tescil etmektedir.

Araştırmacı yazar Mustafa Ertaş'ın, Taşeli coğrafyasının tozlu raflarından gün yüzüne çıkardığı bu hazine, geleceğe bırakılabilecek en kıymetli mirastır. Ermenek’in Sesi olarak, bu eserin yeni baskılarla daha geniş kitlelere ulaşmasını temenni ediyor, emeği geçen herkese teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Kaynak: Av. Naci SÖZEN (Emekli Kıdemli Albay) Değerlendirme Yazısı - 25.10.2020