Ermenek’in Kayıp Mahalleleri: 1845 Temettüat Defterleri ile Sosyal Hafızanın İzini Sürmek

Değerli Ermenekli hemşerilerim ve kıymetli tarihseverler, öncelikle hepinizi en kalbi duygularımla selamlıyorum. Ermenek, sadece Taşeli platosunun bir merkezi değil; Karamanoğulları’ndan Osmanlı’ya uzanan, derin kültürel kökleri olan kadim bir yerleşim yeridir. Bizler, "ErmenekinSesi" platformu olarak, bu kadim mirası dijital çağın imkanlarıyla birleştirerek gelecek nesillere aktarmayı bir görev biliyoruz.

Bugün, Ermenek’in sosyal ve ekonomik tarihini yeniden okumamızı sağlayacak, adeta bir "nüfus ve servet röntgeni" niteliği taşıyan 1845 Temettüat Defterleri üzerine kapsamlı bir çalışma başlatmanın heyecanını yaşıyoruz. Peki, bu belgeler neden bu kadar önemli?

Temettüat Defterleri: Ermenek’in Sosyo-Ekonomik Kimlik Kartı

Osmanlı Devleti’nin 1844-1845 yıllarında, Tanzimat dönemi reformları kapsamında tuttuğu "Temettüat" (kazanç) defterleri, sadece birer vergi kaydı değildir. Bu defterler, dönemin Ermenek merkezindeki dokuz mahalle ve 26 köyünde yaşayan atalarımızın; mesleklerini, sahip oldukları hayvan sayısını, ektikleri tarlanın dönümünü, hatta evlerinin kira bedelini dahi kayıt altına almıştır.

Bu kayıtlar sayesinde; 19. yüzyıl ortasında Ermenek’te hangi mesleklerin öne çıktığını, halkın geçimini tarımdan mı yoksa hayvancılıktan mı sağladığını, o dönemin vergi yükünün hane halkı üzerindeki etkisini bilimsel verilerle ortaya koyuyoruz. Yaklaşık 2000 haneyi kapsayan bu dev arşiv çalışması, Ermenek’in yerel tarih yazımında bir dönüm noktası olacaktır.

Geçmişin İzinde: Bir Hane Kaydı Nasıl Okunur?

Çalışmamızın metodolojisini anlamak adına, Değirmenlik Mahallesi’nden bir örneği inceleyelim. Bu kayıtlar, o günün Ermenek'inde yaşamın ne kadar sade ama bir o kadar da sistemli olduğunu gösteriyor:

Bu küçük örnek bile, o dönemin Ermenek'inde "kendi kendine yetebilme" kültürünün ne kadar güçlü olduğunu ve mahalle imamı gibi dini figürlerin toplumun sosyal dokusundaki yerini belgelemektedir.

Sizden Gelen Katkılarla Tarihi Yeniden Yazıyoruz

Zamanın aşındırıcı etkisi ve idari sınırların değişmesiyle, 1845 yılındaki birçok mahalle ismi günümüze ya ulaşamadı ya da başka mahallelerin bünyesinde birleşti. İşte bu noktada, Ermenek'in yaşayan hafızası olan siz değerli hemşerilerimize büyük görev düşüyor:

• Yer İsimleri: 1845 kayıtlarında geçen eski mahalle isimlerinin (örneğin; günümüzdeki hangi cadde veya sokaklara tekabül ettiği) bugün nerede kaldığını biliyor musunuz?
• Sözlü Tarih Anlatıları: Aile büyüklerinizden "Eskiden mahallemiz şöyle anılırdı" veya "Şu bölge eskiden şu mahallenin sınırları içindeydi" gibi bilgiler duydunuz mu?
• Arşiv Desteği: Evinizde sakladığınız eski tapular, vesikalar veya aile fotoğrafları, bu çalışmanın eksik parçalarını tamamlayabilir.

Neden Bu Çalışmayı Önemsiyoruz?

Ermenek, Taşeli’nin kalbidir. Ancak bu kalbin atışlarını duyabilmek için geçmişteki isimleri, yerleri ve hikayeleri doğru konumlandırmamız gerekir. Modern şehirleşme ile birlikte kaybolan mahalle kültürünü, bu dijital platform üzerinden yeniden canlandırmak, çocuklarımıza ve torunlarımıza "kim olduğumuzu" anlatmanın en iyi yoludur.

Bu çalışma, sadece tozlu raflardaki belgelerin çevirisi değil; bir memleket aidiyetidir. Sizlerin katkılarıyla, Ermenek'in mahalle mahalle, hane hane tarihini haritalandıracak ve bu dijital mirası gelecek kuşaklara bir "Ermenek Kültür Atlası" olarak bırakacağız.

Siz de bu çalışmaya katkı sağlamak, elinizdeki bilgi veya belgeleri paylaşmak isterseniz "ErmenekinSesi" iletişim kanallarından bizlere ulaşabilirsiniz. Unutmayın; hafızası olmayan toplumların geleceği de olmaz. Gelin, Ermenek’in tarihini hep birlikte gün yüzüne çıkaralım.