Hacı Mustafa (Ertaş): Taşeli'nin Kahraman Bir Gazisi ve Büyük Taarruz'un Gizli Mimarlarından

Sarıveliler’in köklü ailelerinden Kadılar sülalesine mensup olan Hacı Mustafa (Ertaş), 1881 yılında (Hicri 1296) dünyaya gelmiştir. Bölgenin kültürel ve tarihi dokusunda önemli bir yeri olan bu şahsiyet, sadece bir aile büyüğü değil, aynı zamanda Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet'in kuruluşuna kadar uzanan çetin bir dönemin canlı tanığıdır.

Aile Kökenleri ve Eğitimi

Hacı Mustafa, Osman ve Ayşe Ertaş çiftinin yedi çocuğundan biridir. Aile, Sarıveliler'in yerel tarihinde "Kadılar" sülalesi olarak bilinir. Hacı Mustafa'nın eğitim hayatı, dönemin zorlu şartlarına rağmen oldukça zengindir:

• İlk Eğitim: Sarıveliler merkezindeki vakıf medresesinde temel eğitimini almıştır.
• Konya ve İstanbul Dönemi: Konya’da Gühertaş Medresesi’ni bitirdikten sonra, padişah tarafından Mekke'ye Baş Muallim olarak gönderilen ağabeyi Hacı Hüseyin’in yanına gitmiştir.
• Mekke Yılları: Kutsal topraklarda 17 yıl boyunca ilmi çalışmalarını sürdürmüş, ardından deve kervanıyla Kızıldeniz üzerinden memleketi Sarıveliler'e geri dönmüştür.

Savaşlarla Geçen Bir Ömür: Yemen'den Çanakkale'ye

Hacı Mustafa, vatanın savunulması gereken her cephede görev almıştır. Onun askeri geçmişi, Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılma sürecindeki tüm büyük cepheleri kapsar:

• Yemen Cephesi: I. Dünya Savaşı'nda İngilizlere karşı savaşmış ve esir düşmüştür. Kuveyt'te bir İngiliz doktorun yanında çalışmaya zorlanmış, büyük zorluklarla vatanına dönmüştür.
• Balkan ve Çanakkale Savaşları: Balkan Savaşı'nda yer almış, ardından kardeşi Ali Ertaş ile birlikte Çanakkale cephesine katılmıştır. Kardeşi Seddülbahir'de şehit düşerken, Hacı Mustafa şarapnel parçasıyla elinden yaralanarak gazi olmuştur.
• İstiklal Harbi: Deneyimli bir asker olarak İstiklal Savaşı'na gönüllü olarak katılmıştır.

Büyük Taarruz ve "Keçe Çarık" Stratejisi

Büyük Taarruz öncesi, Yunan ordusunun Afyon cephesindeki yedi kat dikenli tel engeli büyük bir engel teşkil ediyordu. Hacı Mustafa'nın Taşeli bölgesindeki hayvancılık deneyiminden yola çıkarak sunduğu çözüm, tarihe geçecek bir stratejik katkı sağlamıştır:

Taşeli'ndeki "kuzluk" (hayvan ağılı) sisteminden esinlenen Hacı Mustafa, Türk askerinin keçeden çarık giyerek telleri aşmasını ve sessizce düşman hatlarına sızmasını önermiştir. Bu pratik zeka, Atatürk ve komuta heyeti tarafından takdirle karşılanmış, taarruzun başarısında önemli bir rol oynamıştır.

Atatürk ile Karşılaşma ve Tarihi Fotoğraf

Büyük Taarruz sonrası Aydın civarında Mustafa Kemal Paşa ile karşılaşan Hacı Mustafa, o günü şu sözlerle anlatır: "Afyon cephesindeki mücadelemizi ve tel örgüleri nasıl aştığımızı anlattım. Gazi Mustafa Kemal Paşa bizi taltif etti, hatıralarımızı sordu."

Basın Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü arşivlerinde yer alan, Atatürk'ün cepheye erzak taşıyan devecilerle sohbetini gösteren tarihi fotoğrafta, Hacı Mustafa (Ertaş) da yer almaktadır. Bu kare, Taşeli insanının Kurtuluş Savaşı'ndaki emeğinin somut bir kanıtıdır.

Vefatı ve Mirası

Hacı Mustafa, 1952 yılında Mut'un Alacam köyünde hayatını kaybetmiştir. Uzun süre orada medfun kalan naaşı, öğretmen olan oğlu Mustafa Ertaş'ın girişimleri ve Diyanet İşleri Başkanlığı'ndan alınan izinle, 25 yıl sonra doğduğu topraklar olan Sarıveliler'e nakledilmiştir. Bugün, torunları onun ismini ve hatırasını yaşatmaya devam etmektedir.

Not: Bu biyografik çalışma, araştırmacı yazar Durmuş Ali Özbek'in kayıtlarından derlenmiştir.